طرح درس روزانه ادبیات فارسی متوسطه

مفهوم نقش : نوع برخورد ورفتاری که هر فرد بر حسب موقعیت از خودش نشان می دهد ، نقش نامیده می شود .

 _ برای ایفای نقش،محتوای مساله،راه حل های مساله،احساسات ایفاگران نقش وخودرفتار مهم است.

 _ برای اجرای مناسب تر الگو بهتر است مفهوم نقش را بیش ازاجرای الگو به دانش آموزان بیاموزند.

الگوی ایفای نقش :

این الگو شاگردان را برای فهم رفتار اجتماعی نقش خود در تعاملات گروهی و راههای موثرتر حل مساله هدایت می کند .

    به وسیله ی این الگو می توان به شاگردان در گرد آوری و سازمان دهی اطلاعات درباره مسایل  اجتماعی ، رشد و همدلی با دیگران و تلاش برای بهبود مهارت های اجتماعی کمک کرد.

فانی و جرج شافتل این الگو را بخصوص برای کمک به شاگردان در بررسی ارزشهای اجتماعی خود و تفکر بر آنها تدوین کردند.

 نکات مثبت الگو :

1.دانش آموزمشاهده گررفتارهای خوب یا بد اجتماعی می شودوبه تجزیه وتحلیل ارزشهادست می زند.  

 2. دانش آموز می تواند ارزشهای درست اجتماعی را شناخته و به تغییر نقش خود بپردازد.

 3. تخلیه ی هیجانات یارهایی احساس هنگام استفاده ازاین الگودر زمینه های درمانی که با عنوان  نقش گذاری روانی برای ایجاد نوعی دگرگونی به کار می رود مهم است.

 4. این الگو برای دانش آموزان سنین مختلف مورد استفاده قرار می گیرد .

مراحل الگوی ایفای نقش :

موضوع: بخوانیم پایه ی دوم ابتدایی   عنوان درس: زیارت صفحات 95و96

مدت :45 دقیقه

روش تدریس : الگوی ایفای نقش

اهداف کلی: 1. تقویت مبانی دینی       2. تقویت مهارت های چهارگانه ی زبان آموزی

اهداف جزئی: 1.آشنا شدن با زیارت به عنوان یکی از مفاهیم دینی 2.اهمیت حرم ائمه 3.آشنایی با برخی مسائل مثل دعا کردن 4.کامل کردن داستان ناتمام  5.نگارش خلاق  6.خلاصه کردن جمله.

واژه های مهم: زیارت- حرم- آیینه کاری- چلچراغ- صحن- اذان- گلدسته- مغرب- وضو-  چادر گلی- گلاب- درخشان و ...

گام اول: گرم کردن گروه

  معلم پس از ورود به کلاس از دانش آموزان می پرسد : اگر کفش هایتان بال داشتند چه می کردید؟

  پاسخ های هر گروه را روی تخته سیاه می نویسد و مسیر هر پاسخ را به سمت زیارت امامان معصوم  هدایت می کند و به بچه ها توضیح می دهد که مرقد امام هشتم ما حضرت امام رضا(ع) در یکی از شهر های کشور عزیزمان ایران و در مشهد است و ... .   سپس به دانش آموزان می گوید الان می خواهیم داستان زیارت زینب به همراه مادرش را به صورت نمایش اجرا کنیم.

گام دوم: گزینش شرکت کنندگان

 با توجه به خصوصیات و علاقه ی آنها نسبت به ایفای نقش, آموزگار افراد را انتخاب می نماید. علی از گروه 5 عهده دار نقش مادر, رضا از گروه 3 عهده دار نقش دختر, حسن از گروه 1 به عنوان قصه گو انتخاب می شوند.

 معلم:بچه ها حالا تا دوستانتان خود را آماده ی نمایش می کنند,شما در مورد سؤالاتی که می پرسم فکر کنید. تا به حال به کجاها برای زیارت رفته اید؟ به همراه چه کسانی به زیارت رفته اید؟ و سؤالاتی درباره ی زیارت از دانش آموزان می پرسیم و می خواهیم اگر خاطره دارند بیان کنند.

گام سوم: پردازش صحنه

  ایفا گران نقش طرح صحنه را تهیه می کنند و در حین پردازش صحنه سؤالاتی از قبیل محل اجرای نمایش و اینکه بچه ها آیا با نقش خودتان ارتباط برقرار نموده اید آنها را راهنمایی می کنیم.

گام چهارم: آماده کردن مشاهده گران

در این مرحله از دانش آموزان می خواهیم که ضمن تماشای نمایش فکر کنند و خود را به جای یکی از نقش های دانش آموزان ایفا کننده بگذارند که چه کارهایی را می توانیم انجام دهیم.

گام پنجم: نمایش

بازیگران نقش می گیرند و خود را در آن نقش باور می کنند و به یکدیگر از روی واقعیت پاسخ  می دهند. قصه گو شروع به خواندن روی کتاب می نماید و دانش آموزان ایفای نقش در زمان های خود اقدام به ایفای نقش می کنند.

گام ششم: بحث و ارزشیابی

 معلم: بچه ها اگر شما به جای زینب بودید چه کارهای دیگری را در حرم امام رضا(ع) برای خشنودی  خدا انجام می دادید؟ دوست دارید چه دعاهای دیگری مثل زینب بکنید؟و از امام رضا(ع) چه  می خواستید؟ و... و سؤالاتی درباره ی درگیر نمودن دانش آموزان از نظر عقلی و عاطفی با مسئله  زیارت و توجه به ائمه ی اطهار (ع) را مطرح می کنیم.

گام هفتم: نمایش دوباره

 برای درگیر نمودن سایر دانش آموزان و توجه به عواطف روحی آنها نمایش را در کلاس تکرار می نماییم و در صورت وجود خطا در میان دانش آموزان آنها را راهنمایی می کنیم .

گام هشتم: بحث و ارزشیابی

 پس از اتمام نمایش از دانش آموزان می خواهیم که راه های گوناگونی که می شود باخدا حرف زد و یا با امام رضا(ع) درد دل کرد بیان کنند و دانش آموزان را مشتاق به زیارت امام هشتم می نماییم.

گام نهم: تجارب مشترک و تعمیم

بچه های عزیزم آیا تا به حال به زیارت امام هشتم رفته اید؟چه حالتهایی برای شماویا پدر و مادرتان در آنجا رخ داده است؟ در حرم امام رضا(ع) بیشتر چه کارهایی را باید جهت خشنودی خداوند انجام بدهیم؟ و چه کارهایی را نباید انجام بدهیم؟

بنام خدا

توجه عمده آزوبل کمک به معلمان در سازماندهی و انتقال مقدار بسیاری از اطلاعات تا حد ممکن معنی دار و موثر به شاگردان است.

به اعتقاد او کسب اطلاعات هدف مهم بلکه ضروری آموزش بوده و بعضی نظریه ها می توانند هادی معلمان وظیفه ی انتقال دانش بسیار به دانش آموزان باشند موقعیت های مورد نظر او وقتی است که معلم نقش سازمان دهنده مطالب درسی را ایفا می کند اطلاعات را از طریق سخنرانی روخوانی به دانش آموزان ارائه می دهندو تکالیفی به منظور یک پارچه ساختن مطالب یاد گرفته شاگردان تعیین می کند معلم در این روش مسئولیت ارائه ی مطالب یاد گرفتنی را دارد شاگردان دارای نقش اساسی مسلط شدن بر نظرات و اطلاعات است در حالی که رویکرد های استقرائی شاگردان را به کشف یا دوباره کشف کردن مفاهیم هدایت می کند پیش سازمان دهندگان  مفاهیم و اصول را به طور مستقیم به دانش آموزان ارائه می دهند.

الگوی سازمان دهنده از پیش برای استحکام بخشیدن به ساخت شناختی های شاگردان تدوین گردیده است.

به عقیده آزوبل عامل اصلی و تعیین کننده میزان معنی دار بودن مطلب جدید و مقدار دریافت و نگهداری آن در ذهن مقدار ساخت موجود در شناخت فرداست.

معنی دار چیست ؟

به عقیده آزوبل معنی دار یا بی معنی بودن مطالب بیشتر به آمادگی فراگیر و سازمان مطالب ارتباط دارد تا روش عرضه مطالب سازماندهی اطلاعات :ساخت دانش رشته و ساخت شناخت.

طبق نظر آزوبل طریقی که رشته ی علمی سامان می یابد با طریقی که افراد دانش را در اذهان خود (ساخت شناخت خود) سازمان می دهند برابرست وی در اظهار نظر خود بیان می دارد که هر یک از رشته های علمی دارای ساختاری از مفاهیم (و یا قضایا )است که به طور سلسله مراتبی سازمان می یابند .

معانی ضمنی برای تدریس:

پیش سازمان دهنده ها برای استحکام ساخت شناخت و تقویت حفظ اطلاعات جدید ابزار اصلی هستندآزوبل سازمان دهنده ها را به عنوان مطلب پیش گفتار قبل از ارائه ی مطالب درسی و در سطحی انتزاعی تر و کلی تر از خود مطالب درسی توصیف می کند هدف سازمان دهنده ها توضیح مطالب درسی مورد نظر از پیش،یک پارچگی و هم پیوستگی آن با مطالب پیش آموخته است.

موثرترین سازمان دهنده ها انهایی هستند که از مفاهیم،اصطلا حات و فرضیه های در حال حاظر آشنا برای فراگیر استفاده می کنند و با قیاس و شکل های مناسب همراه هستند در

الگوی پیش سازمان دهنده	تحکیم سازمان شناخت	3                           2
		ارائه مطالب یا وظیفه مورد نظر یادگیری	1
			ارائه پیش سازمان دهنده

آموزش راههای یادگیری الگوی پیش سازمان دهنده (4)
گام اول ارائه مطالب پیش سازمان دهنده	این الگو ترکیبی از سه فعالیت است روش ساختن منظورهای درسی ارائه سازمان دهنده و بر انگیختن آگاهی از دانش مربوط الف: روشن ساختن منظورهای درسی : سازمان دهنده واقعی حول مفاهیم اصلی و با فرضیه های یک دست یا رشته تحصیلی ساخته می شود. ب: ارائه سازمان دهنده : بیان نمود های اصلی - توضیح آنها و آوردن مثال، نشان دادن  و تکرار آن مفید است-  مربوط به مطالب درسی ج: بر انگیختن آگاهی از دانش مربوط: آگاهی فراگیر از تجارب و دانش قبلی خود ممکن است به مطالب یاد گرفتنی و سازمان دهنده مربوط باشد مهم است
گام دوم: ارائه مطالب یا وظیفه مورد نظر یادگیری	در این مرحله مطالب یادگرفتنی محتوا بر حسب نوع موقعیت و شرایط کلاس از طریق سخنرانی ، بحث، نمایش فیلم و قرائت متن ارائه شود. در خلال درس مطلب اصلی درس برای برای شاگردان روشن شود. از روشهای پرسش و پاسخ استفاده شود.
گام سوم: تحکیم سازمان شناخت	برای اجرای گام سوم سعی می شود که تجارت یادگیری در کلاس قبل را به خدمت گرفت. آزوبل برای تحکیم سازمان شناخت در ذهن دانش آموزان چهار روش را پیشنهاد می کند. 1-بررسی مجدد موضوع از جنبه دیگر 2-بهبود فعّالیت های یادگیری در کلاس 3-مطرح شدن انتقاد های دانش آموزان به محتوای درس 4-واضح و روشن کردن موضوع درس

 طرح درس:دینی    نام الگو: پیش سازمان دهنده

بنام خدا نام ونام خانوادگی : اکبر باقری             ناحیه :2 تبریز درس:خانواده      کلاس:سوم راهنمایی        مدرسه :شهید فهمیده
هدفهای آموزشی	آشنا نمودن دانش آموزان با محبوب ترین بنیان جامعه آشنا نمودن دانش آموزان با حقوق فرزندان بر پدر ومادر آشنا نمودن دانش آموزان با وظیفه فرزندان درمقابل پدر ومادر علاقه مند کردن دانش آموزان به انجام بهتر وظایف خودوراضی شدن به حقوق خود آشنا نمودن دانش آموزان با آثار حفظ حجاب و علاقه مند کردن به حفظ حجاب   علاقه مند کردن دانش آموزان به یاد گیری عمل کردن  به ذکر  حضرت فاطمه (س)	3دقیقه
محتوایی آموزشی	خانواده حقوق فرزندان بر پدرو مادر وظیفه فرزندان در مقابل پدرو مادر آثار حفظ حجاب و عفاف در اسلام سفارش اسلام در مورد حفظ حجاب خانواده ی نمونه در اسلام	2دقیقه
اولین گام در آموزش الگوهای نوین 1-الگو	مدرسه را به عنوان الگو مثال می زنیم یاد محلی که دانش آموزان درآن درس یاد می گیرند معلمان به دانش آموزان درس یاد می دهند وآنها را برای آینده آماده می کنند مدیر هم مدرسه را مدیریت می کنند وظایف  دانش آموزان :                                                    1-رعایت نظم و انضباط مدرسه 2-احترام به معلمان وکارکنان و دانش آموزان دیگر دانش آموزان مدرسه 3-انجام دادن تکالیف خواسته شده 4-آماده کردن درس های خوانده شده حقوق دانش آموزان: 1-تدریس درس با الگو های نوین 2-احترام متقابل به دانش آموزان 3-رعایت نظم مدرسه و قانون  مدرسه	10دقیقه
تدریس گام  دوم	معلم پس از بیان مثال ،تدریس را آغاز می کند 1-در مورد خانواده از دانش آموزان سوال می کند 2-نظر اسلام درمورد خانواده 3-اعضای خانواده و حقوق فرزندان یا وظایف پدر ومادر 4- وظایف فرزندان یا حقوق پدر ومادر 5- آثار حفظ حجاب و عفاف در اسلام ونظر اسلام در مورد حجاب 6- خانواده ی نمونه در اسلام 7-آیه ای از قرآن در مورد نیکی به پدر ومادر از دانش آموزان سوالات بالا پرسیده می شود وآنها جواب می دهند  ودر پایان معلم نقش سا زمان دهنده مطالب درسی دارد  واز طریق سخنرانی وروخوانی  درس مطالب مهم درس را به دانش آموزان ارائه می دهد	5دقیقه
تدریس مطالب سازمان داده شده گام سوم	در اسلام ،خانواده محبوب ترین بنیان اجتماعی است حقوق فرزندان بر پدرو مادر 1-انتخاب نام نیکو 2-در رشد و ادب و تربیت و تعلیم فرزندان بکوشند 3 - قرآن و آداب دین را به آنان بیاموزند 4-آنها را مورد مهر و محبت و اکرام خود قرار دهند 5-درزمان مشخص ،در تعیین شغل و تشکیل خانواده موقعیت مناسب بر ایشان انتخاب کنند 6-باکمال لطف وتوجه بر رشد و پیشرفت آنان نظارت کنند 7-در زندگی یار وغمخوارشان باشند وظیفه فرزندان در مقابل پدرو مادر 1-پدر ومادرخویش را تکریم واحترام کنند 2-تا انجا که فرمانشان بر خلاف فرمان خدا نیست از آنان پیروی کنند 3-پیوسته در نیکی و احسان به پدر و مادر بکوشند 4-هرگز کم ترین بی مهریوبی حرمتی به آنان روا ندارند 5-وقتی به سن پیری می رسند یار ویاورشان باشند 6-با طف و محبت از پدر و مادر مراقبت کنند پرستار شب و هم صحبت روزشان باشد حجاب و عفاف برای نگهبانی از بقاء خانواده و صلاح اجتماع به مردان و زنان وپسران ودختران سفارش کنند که ب نا محرمان نگاه ناروا ندوزند خدآرائی و خودنمائی در مقابل دیگران ونگاه های هرزه آلوده      ،موجب شکسته شدن مرز های پاک دامنی و عفت خواهد شد آیه ای از قرآن:ای پیامبر ، به زن های با ایمان بگو که چشم ها را از نظر افکندن به مردان نا محرم فرو هشته دارند و آرایش های زینت خود را جزء برای (محارم خویش ظاهر نسازند) بر اساس دین مبین اسلام«زنان باید بدن و موی سر خویش را از نگاه نا محرمان بپوشانند و از پوشیدن لباسهایی که موجب جلب توجه نامحرم می شود اجتناب کنند. آثار حفظ حجاب :حجب حفظ ارزش زن  جلوگیری از ابتذال وتباهی زن   بنیان خانواده تقویت می شود. و در مورد خانواده نمونه اسلام داستان گویی می کنیم.  وبه ذکرحضرت فاطمه(س)اشاره و تاکید می کنیم 33 مرتبه سبحان الله 33 مرتبه الحمدالله 34 مرتبه الله اکبر و انسان را به نیکو کاری نسبت به پدر و مادرش سفارش کردیم                سوره ی احقاف آیه ی 15	20دقیقه
تکمیلی	برای جلسه آینده درس را آماده کرده ودر مورد خانواده تحقیق آیاتی درمورد خانواده از درآورده وبیاورید	5دقیقه